Pardus'ta Java ve Eclipse

Java, Sun Microsystems mühendislerinden James Gosling tarafından geliştirilmeye başlanmış gerçek nesneye yönelik, platform bağımsız, yüksek performanslı, çok işlevli, yüksek seviye bir programlama dilidir. Bu yüzden Java’yı, bu dile yakışır şekilde, olabildiğince sade ve bir o kadar da açıklayıcı anlatmaya çalışacağım. Pardus’ta Compiler nasıl yüklenir; Java IDE’lerinden Eclipse nasıl kurulur, nasıl kullanılır sorularına bu yazıda cevap bulacaksınız.

Java’nın çalışma prensibi

Java alışılageldik programlar gibi çalışmaz. Yazmış olduğunuz Java kodu derlendikten sonra, Bytecode’a çevrilir. Bytecode daha sonra JRE (Java Runtime Environment - Java Çalışma Ortamı) tarafından sunulan JVM (Java Virtual Machine - Java Sanal Makinesi) ile, hangi bilgisayarda kullanıyorsanız o yapıya uygun hale dönüştürülüp çalıştırılır. İşte bu sayede Java’nın platform bağımsızlığı sağlanmış olur. Yani temelde yazdığınız kodlar, direkt olarak makinede değil. Makine üzerinde kurulu olan sanal bir makine (JVM) tarafından çalıştırılır. Java Çalıştırma Ortamı'na gereksinim duyarsınız. Bu nedenle her şeyin başında, JRE (Java Runtime Environment) yüklemenizi öneririm. İkinci aşamada kuracağımız J2EE içerisinde kendi JRE olmasına rağmen, tamamen bağımsız bir JRE kurmanız daha yerinde olacaktır. Çünkü test aşamalarında, standart bir JRE kullanmanız daha doğru sonuçlara neden oluyor.

JRE kurulumu

Pardus’ta 2008.2 sürümünü kurduğunuzda JRE (Java Runtime Environment) içinde beraber geliyor. Ama eğer yüklü değilse de kurulumu çok basit. Kurulu olup olmadığını veya kurulu ise hangi sürümü kurulu öğrenmek için konsolu açarak “java -version” yazın. Eğer karşınıza versiyon bilgileri gelmişse JRE kurulmuş demektir.
JRE’yi kurmak için ise konsolda yönetici (root) olup “pisi it sun-jre” yazın. Ya da paket yöneticisini açarak arama çubuğuna “java” yazın ve “sun-jre”yi yükleyin. Daha sonra güncellerseniz 126,4 MB’lık 1.6.0-p7 sürümüne yükseltilebilir. JRE’yi İnternet sitesinden kurmak için ise http://java.sun.com/javase/downloads/index.jsp adresine girin. Burada şu anda en güncel sürüm Java SE Runtime Environment (JRE) 6 Update 11 ile gösterilmektedir. Bu yazının yazılmasının üstüne yeni sürümler çıkmış olabilir, o yüzden yeni sürümü bulup “Download” seçeneğine tıklayın. Platform olarak “linux”u seçerek indirmeye başlayabilirsiniz. Kabuğu açarak ‘java -version’ yazın. Eğer karşınıza sürüm

Derleme

Derleyici kısaca herhangi bir editörle yazılan java kaynak kodlarını (yani .java uzantılı sınıfların yer aldığı dosyaları) java sanal makinesinin çalıştırabileceği bir tür makine dili(assembler) olan Bytecode’a dönüştürür. Bu dönüştürülen bytekod ise .class dosyaları içerisinde saklanır. Java kodunu derlemek için bir java derleyicisine ve java kütüphanelerine ihtiyacınız var. Şu anda iki derleyici yaygın olarak kullanılmaktadır. Bir tanesi Sun’ın SDK’si (Software Development Kit) ile birlikte gelen javac, diğeri ise IBM’in açık kodlu derleyicisi jikes. Jikes, çok hızlı derlemesi ile ünlü olsa da en son Java yazılımlarını derlemek için javac’e ihtiyaç duyulabilir. Ayrıca Linux altında derleme yapmak için GNU GPL lisansıyla geliştirilen açık kodlu Gnuj kullanılabilir. Derleyici ve kütüphanelerin (Java API) bulunduğu uygulamaya “J2SE SDK” adı verilmiştir.

JDK tipleri

Yukarıda dediğim gibi, eğer yazdığınız kodların çalışmasını istiyorsanız, aşağıdaki JDK’lardan (The Java SE Development Kit) birini yüklemek zorundasınız. Java desteklediği özelliklere göre SDK’larını (Software Development Kit) üçe ayırmıştır:

• J2ME (Java 2 Micro Edition): Mobil uygulamaları geliştirebileceğiniz bir ortam sunar. Kullanabileceğiniz fonksiyonlar ve özellikleri çalışacağı ortama göre (cep telefonu vb.) sınırlandırılmıştır.
• J2SE (Java 2 Standart Edition): Standart uygulamalar geliştirmek içindir.
• J2EE (Java 2 Enterprise Edition): Aklınıza gelebilecek hemen her şeyi kapsayan, çok katmanlı yapıda proje geliştirmenizi sağlamak için kullanılır. Servlet, JSP vb.

birçok şeyi kapsadığı gibi, J2SE’nin da her özelliğini kapsar. Kısacası en üst düzey bu oluyor.

J2SE’yi yüklemek

Pardus deposunda bulunan Java SDK türü, bu standart uygulamalar için olan J2SE(Java 2 Standart Edition)’dir. Depodaki 35.9 MB boyutundaki bu SDK’yı yüklemek çok basittir. Konsoldan root olduktan sonra “pisi it sun-jdk” yazarak ya da paket yöneticisinden arama çubuğuna “java” yazıp yeni paketler içinde bulup yükleyebilirsiniz. Yüklendiği zaman 91,5 MB’a yükselmektedir. Daha sonra güncelleme yaparak 1.6.0-p7 sürümünün 95,5 MB’lık pakete yükseltebilirsiniz. Daha geniş uygulama ve geliştirme yapacaklar için J2EE’yi İnternet’ten indirip kurmalarını öneririm.
Kurulum sırasında en sık yaşanan sorun SDK’nın başka yerlere kurulmasıdır. Konsolda: “echo $PATH” komutunu verdiğinizde karşınıza çıkan adreste Java ile ilgili herhangi bir dizin ismi görünmüyorsa, demek ki sun-jdk’nın kurulduğu yer yanlış. Onu doğru yere taşımalısınız. Bunun için de bashrc ayarlarına girmeniz gerekir. Teknik bilgiler gerektirdiği için, bunun yerine SDK’nızı silip yeniden yüklemenizi ya da başka bir SDK indirmenizi öneririm.

J2EE’yi yüklemek

J2EE (Java 2 Enterprise Edition)’yi yüklemek için; http://java.sun.com/j2ee/1.4/download.html sitesinden J2EE 1.4 SDK’yı indirebilirsiniz. (Bu yazıyı okurken daha güncel sürümler çıkmış olabilir.) En üstteki seçenek için “download” düğmesine basın, çıkan ekranda platformu “linux” seçin ve indirin.

Eclipse kurulumu

Yükleme bittikten sonra, artık Java programlarını da derleyebilir hale geleceksiniz. Ancak metin belgesinde yazıp, programı derlemeyeceğimize göre, bize bir IDE (Integrated Development Environment - Geliştirme Ortamı) gerekmektedir. Java’da kod geliştirmek için birçok geliştirme ortamı mevcuttur.
Eclipse IBM firması kanalından çıkmış ve tamamen ücretsiz olan gördüğüm en iyi Java geliştirme ortamıdır. Açık kaynak dünyasından inanılmaz bir destek görmektedir. Hemen hemen her konuda eklenti bulabileceğiniz adresler mevcuttur. Eclipse’yi depodan kurmak için konsolu açın ve root olduktan sonra “pisi it eclipse-binary” deyin. paket yöneticisinden bularak da yükleyebilirsiniz. Pardus 2008.2’de 41.4 MB boyutundaki Eclipse sisteminize birkaç dakikada kurulacaktır. Daha iyi ve donanımlı bir eclipse isterseniz İnternet sitesinden kurmanızı öneririm. Zira 194 MB’a kadar paketleri mevcut.
Önce http://www.eclipse.org/downloads/ adresine girin. Burada yukardaki “Eclipse Packages” kısmından Eclipse’i indirebilirsiniz. Eğer bütün özellikler içinde olsun beni hiç uğraştırmasın derseniz “Eclipse IDE for Java EE Developers (162 MB)”i indirin. İşletim sistemimizi yine “Linux 32bit” seçiyoruz. Sonra verilen bağlantıya tıklayıp, sıkıştırılmış boyutta olan programı indirin. Aşağı yukarı 100 MB olan sıkıştırılmış dosyayı indirip açıktan sonra, hemen kullanmaya başlayabilirsiniz.

Açılan dosyaya girin ve sadece “Eclipse” adındaki çalıştırılabilir dosyaya tıklarsanız çalışacaktır. Kurulum gibi bir sorunu yoktur. Başta da dediğim gibi sanal makine üzerinde çalışmaktadır. Siz kapatıp açtığınızda yazdığınız kodlarınızı ve dosyalarınızı hatırlayacaktır.

Eclipse kullanmak

İlk açtığınızda sizden bir workspace belirlemenizi ister. “Workspace” olarak istediğiniz bir dizini gösterebilirsiniz. Alttaki kutucuğa tik atarsanız size her açtığınızda workspace’yi sormayacaktır. Belirlediğiniz dosyaya oluşturduğunuz projeler ve sınıflar kaydedilecektir. Bundan sonra karşınıza Eclipse’in karşılama ekranı çıkacaktır:


Her şeyden önce Eclipse’te bazı ayarlar yapmamız gerekiyor. Üst menülerde bulunan Window’a basın. Açılan menüden en altta bulunan Preferences’a basın. Burada Eclipse’e ait hemen hemen bütün yapılandırmaya dair bilgi bulunmaktadır. Bizim yapmamız gereken ilk şeyse, Java çalışma ortamını tanıtmaktır. Bunun için yandaki ağaç yapısından Java’ya tıklayın. Çıkan alt menüden Installed JREs kısmına gelin.
Ekranda gördüğünüz gibi bir sun-jdk yazılı ya da jre adında bir şey yoksa o zaman eklemeniz gerekecek. Add düğmesine basın. Karşınıza yeni bir ekran gelecektir. Bu ekranda JRE type’ını Standard VM seçiyoruz. Next dedikten sonra Name kısmına J2SE veya herhangi bir isim verebilirsiniz. JRE Home kısmındaysa Directory düğmesine basın. Diyelim ki J2SE’yi daha önce sistem dosyalarınızdan /opt/sun-jdk klasörü altına kurdunuz. Zaten depodan kurmuşsanız buraya kurulmuştur.

JRE’yi açıp Tamam’a bastığınızda, aşağıda jar paketleri oluşur. Başarılı bir ekran görüntüsü aşağıdaki gibi olacaktır:


Bundan sonra Finish’e basıp bir önceki menüye dönüyoruz. Burada, J2SE adını verdiğimiz çalışma ortamının yanındaki tiki işaretliyoruz. OK’e basıp gerekli yapılandırmayı tamamlıyoruz. Artık proje geliştirmeye başlayabiliriz. Şu an en başa, karşılama ekranına döndük. Yeni bir projeye başlayabilmek için üst menüden File > New Project yolunu takip ediyoruz.

Karşımıza gelen ekranda proje türünü java projesi seçiyoruz. Next diyerek diğer ekranda projemize bir isim veriyoruz. Finish dediğimiz anda projemiz oluşmuştur. “Open Associated Perspective” uyarısı verirse “yes” deyin. Eğer direkt olarak çalışma alanına yönlendirilmediyseniz, Karşılama ekranını kapatmanız gerekebilir. Yanda olan proje menüsünde, proje adınızın görünüyor olması gerekir.


Bunun üzerine yani seçtiğiniz proje adına farenin sağ tuşu ile tıklayarak, New > Class derseniz, yeni bir sınıf yaratabilirsiniz. “Name” kısmına sınıfınızın adını yazın ve Finish deyin.

Örnek bir uygulama için şöyle bir yol izleyelim. Oluşturacağımız sınıfa OrnekClass diyelim. Sonra oluşturduğumuz sınıfa aşağıdaki kodu yazalım:

public class OrnekClass {
    public static void main(String args[ ]) {
        System.out.println("Merhaba Dunya!");
    }
}

Kodu çalıştırmaya gelince...
Yukarıda play tuşuna benzer bir simge göreceksiniz. Ona tıklayın. Run As’e gelin ve Java Application’i seçin. Çalıştırılacak sınıfları soracaktır. Sınıfınızda tik varsa “ok” deyin. Çalışan programınızı konsole denen sekmede göreceksiniz


Böylece Pardus’ta Eclipse kurulumunu ve kullanımını görmüş olduk.

Windows'tan Pardus'a Geçiş

Bu yazı bilgisayar kullanmaya Windows ile başlamış olan ve uzun süreler Windows üzerinde çalışan kişilerin Pardus'a geçişlerini kolaylaştırmak için hazırlanmıştır.

Linux nedir ?

Bugün birçok kullanıcı Windows kullanarak bilgisayarla tanıştı ve bilgisayar denilince akllara Windows geldi. Halbuki Linux, uluslararası bir gönüllü ordusu tarafından 1991 yılından bugüne geliştirilmeye devam ediliyor ve sunucu piyasasında büyük ticari başarılara da imza atıyor.
Linux, Finlandiyalı bir üniversite öğrencisi olan Linus Torvalds tarafından, daha eski işletim sistemlerinden birisi olan UNIX'den esinlenerek 1991 yılında geliştirilmeye başlanmıştır. Linus halen çekirdek geliştirme ekibindedir. (Yukarıdaki Linus Torvalds bağlantısından geliştirme sürecini okuyabilirsiniz)
Linus, bilgisayarının donanımlarını daha iyi kullanabilmek için bugün Çekirdek (Kernel) adıyla bildiğimiz Linux adında bir program yazdı, daha sonra bu çekirdeği kullanışlı hale getiren pek çok uygulama (özgür yazılımlar) gönüllüler tarafından bu çekirdek ile çalışabilecek hale getirilerek bir işletim sistemi oluşturuldu.
Yani o gördüğümüz pencereler ve pek çok program; çekirdek sayesinde çalışan, Linux için yazılmış uygulamalardır. Çekirdek, birçok donanıma destek veren, bilgisayar ile asıl iletişimi sağlayan, işletim sisteminin temel parçasıdır. Ancak bu çekirdek tek başına bir işletim sistemi olarak düşünülemez. Linux'u masaüstünde kullanılabilir hale getiren, çekirdek etrafında toplanmış özgür yazılımlar topluluğudur.
İlk zamanlarda kullanıcılar kendi işletim sistemlerini kendileri oluşturuyordu, tüm uygulamaların ve çekirdeğin bir arada olduğu hazır kurulabilir dağıtım paketleri yoktu. Sonuçta kullanıcılar Linux (yani çekirdek) kullanan işletim sistemlerine de ayrı bir isim takmak yerine kısaca Linux dedi, daha sonra dağıtımlar ortaya çıktığında da bu gelenek devam etti ve bugün farklı dağıtımlara da kısaca Linux denilmektedir.
Linux dağıtımlarının dört temel parçası vardır;

• Linux Çekirdeği (bir tanedir, çeşitleri yoktur, yeni sürümleri yayınlanır)
• Kabuk (Bash, sh, ksh, csh, tcsh gibi çeşitleri vardır, komut satırından kullanımı sağlar)
• X Sunucu ( X.org projesi grafik ortamı sağlar)
• Masaüstü Ortamı (KDE, XFce, Gnome gibi masaüstü yönetimi sağlar)

Özgür Yazılım nedir?

Özgür Yazılım (Free Software), çoğu zaman Açık Kaynak Kodlu Yazılım (Open Source Software) ile karıştırılıyor. Burada belki de en son söylenecek şeyi en başta söyleyelim : Bütün özgür yazılımlar açık kaynak kodludur ama bütün açık kaynak kodlu yazılımlar özgür yazılım değildir.
Yine çok sık karıştırılan bir diğer konuda işin ekonomik boyutu. Özgür yazılım ile kastedilen özgürlük, kullanım hakları ile ilgilidir, ekonomik boyutu ile ilgili değil. Özgür yazılımlar çoğunlukla ücretsiz olsalar da ücretsiz olmak zorunda değildirler yani Özgür Yazılım, Bedava Yazılım değildir.
Özgür yazılım, öncelikle kullanıcısına ardından da üreticisine çeşitli seviyelerde özgürlük sağlar. Bunları sıralarsak :

• Kullanım Özgürlüğü: Bir özgür yazılımı, istediğiniz yerde istediğiniz şekilde kullanmakta özgürsünüz.

• İnceleme Özgürlüğü: Bir özgür yazılımın nasıl işlediğini istediğiniz gibi inceleyip, isterseniz yazılma amacının dışındaki bir ihtiyacınıza uyarlayabilirsiniz. Doğal olarak bunun için kaynak kodların erişilmesine ihtiyaç var.

• Dağıtım Özgürlüğü: Bir özgür yazılımı, istediğiniz şekilde dağıtabilir ve başkalarıyla paylaşabilirsiniz. Bu özgürlüğün içinde ilgili yazılımı satmak da dahildir.

• Değiştirme Özgürlüğü: Bir özgür yazılımın kodlarını istediğiniz gibi değiştirebilirsiniz. Üstelik yaptığınız bu değişiklikleri, başkalarıyla istediğiniz gibi paylaşabilirsiniz (kaynak).

Ayrıntılı bilgi için Gnu.org sitesine bakınız.

Pardus nedir?

Pardus, TÜBİTAK-UEKAE (Ulusal Elektronik ve Kriptoloji Araştırma Enstitüsü) bünyesinde yürütülen, Linux tabanlı bir işletim sistemi geliştirme projesidir. Pardus projesi 2009 yılına kadar UEKAE'nin öz kaynakları ile finanse edilmiş ve ilk defa 2009 yılında milli bütçeden 3 yıl vade ile kullanılacak kaynak ayrılmıştır. Bugüne kadar Pardus 1.0, 2007, 2008 ve 2009 ana sürümleri çıkartılmıştır.
Pardus sisteminde Linux Çekirdeği, öntanımlı olarak da Bash kabuğu ve KDE masaüstü ortamı ile en çok kullanılan özgür yazılımlar bulunmaktadır. Pardus paket depolarında da masaüstü Linux sistemlerinde çok yaygın kullanılan yüzlerce paket, iki tıklama ile kurulmaya hazırdır.
KDE masasütü ortamı, Windows'un asıl görünen yüzü olan pencere sistemi ve masaüstü uygulamalarının karşılığı niteliğindedir. Pardus'ta istenirse KDE yerine ondan daha az sistem kaynağı tüketen, basit ve hızlı Xfce masaüstü ortamı da paket depoları üzerinden indirilip kullanılabilir. Ancak KDE, içinde barındırdığı uygulamaların çeşitliliği ve sağladığı Pardus sistem bütünlüğü nedeniyle diğer masaüstü ortamlarına göre daha gelişmiş özellikler ve kullanım ortamı sunmaktadır. Ayrıca GNOME masaüstü ortamı da gönüllü kullanıcılar tarafından Pardus için paketlenerek paylaşılmaktadır, ancak Pardus projesi Gnome için geliştirme ve hata çözümü desteği vermemektedir.
Pardus'u diğer Linux dağıtımlarından ayıran temel bileşenleri özgün Pardus Projeleri'dir. Bunlar, Pardus ekibi tarafından geliştirilmiştir ve paket yönetimi, çeşitli sistem yönetimi amaçlı uygulama ve teknolojilerdir.
Bash kabuğu ise, Windows'tan tanıdığımız Komut İstemi Penceresi olan MS-DOS'un karşılığı gibi görülebilir. Yani metin tabanlı uygulamalar ile çalışmayı sağlar. Gelişmiş konsol uygulamaları sayesinde en ayrıntılı sistem yönetim işlemleri bile çok kolay ve hızlıca yapılabilir.

Pardus kurulumu

Pardus, Windows'a kurulan bir uygulama değil Windows XP ve Windows Vista gibi bir işletim sistemidir. Pardus, CD görüntüsü (.iso dosyası) olarak dağıtılmaktadır. Kullanıcıların bu görüntü dosyasını internetten indirip doğruluğunu kontrol etmesi, CD'ye yazdırması ve bu CD üzerinden bilgisayarını açması gerekmektedir.
Bilgisayar Pardus CD'si ile açıldığında kullanıcıyı YALI adında Pardus kurulum aracı karşılar ve tamamen görsel olarak kolayca kurulum yapılmasını sağlar. Tüm bu indirme, CD'ye yazma ve kurulum süreci Pardus.org.tr ve PardusWiki Kurulum sayfasında ayrıntılı ve görsel olarak belgelenmiştir. Bu belgeleri okumadan kurulum yapmamanız önerilir.

Windows'da bulunan araç ve özelliklerin karşılıkları

Bu bölümde ilk defa Pardus kullanacak bir Windows kullanıcısının alışkanlıklarından yola çıkarak kısa ve teknik bilgi içermeyen bir bilgilendirme ve doğru yönlendirme yapmak hedeflenmiştir. Teknik bilgi ve ayrıntılar başka bir başlık açılarak bağlantı verilmiştir.

Masaüstü: Plasma Çalışma Ortamı

Pardus öntanımlı masaüstü olarak KDE kullanmaktadır. Pardus 2009'da KDE4 ile birlikte masaüstü kavramı yerini Plasma çalışma ortamına bırakmıştır. Plasma masaüstünde ev dizini içerisindeki "Masaüstü" dizini içeriği "Dizin Görünümü" adlı bir plasma programcığı ile masaüstünde görüntülenir.
Pardus 2008 ve önceki sürümlerde kullanılan KDE3 masaüstü ortamı Windows ile hemen hemen aynıdır. KDE3 masaüstü ortamında masaüstündeki dosyalar kullanıcının ev dizini içerisindeki Desktop dizininde tutulur.
Ayrıca Windows'tan farklı olarak birden çok sanal masaüstü kullanılabilir, Pardus panelindeki "Sayfalayıcı" ile sanal masaüstleri arasında geçiş yapılabilir.

Görev Çubuğu: Panel

Windows'taki Görev Çubuğu'nun Pardus'taki karşılığı Paneldir. Pardus 2009 sürümü ile birlikte kullanılan panel aslında Plasma Çalışma Ortamı'nın bir parçasıdır. Paneldeki her bir eleman, panele eklenip çıkarılabilen birer programcıktır. Panelin sağ başında bulunan düğmeyi kullanarak panele programcık ekleyip çıkarabilir ve panele ilişkin her türlü ayarlamayı yapabilirsiniz.

Başlat menüsü: Uygulama Başlatma menüsü

Windows'taki Başlat menüsünün Pardus'taki karşılığı Uygulama Başlatma Menüsüdür ve genellikle Pardus menüsü olarak bahsedilir. Pardus'ta öntanımlı menü düzeninden farklı Kickoff ya da Lancelot menü biçimlerini de kullanabilirsiniz; Panel kilidi açıkken uygulama başlatma menüsüne sağ tıklayarak Kickoff menü biçimine geçelebilir, panele "Lancelot Uygulama Çağırıcı" programcığını ekleyerek Lancelot menü biçimini kullanabilirsiniz.

Bilgisayarım: Sistem Bilgileri

Windows'daki Bilgisayarım simgesinin işlevsel olarak Pardus'ta tam bir karşılığı yoktur ancak bu işleve en yakın servis Pardus menüsündeki Sistem Bilgileri aracıdır. Bu araç ile sisteminizin genel durumunu ve depolama aygıtlarının kullanım oranlarını görebileceğiniz gibi bu aygıtlara ve ağ komşularına kısa yoldan ulaşmanızı da sağlar.
Sistem Bilgilerini açtığınızda depolama aygıtlarının Windows'tan farklı olarak adlandırıldığını göreceksiniz. Bunun nedeni Linux'un aygıt ve ortamları kullanma yönteminin farklı olmasıdır. Farklı olan sadece adlandırma da değildir, program kurulumları ve sistemin çalışması da Windows'dan farklı olduğundan Windows'da alıştığınız tüm dosyalama organizasyonunu unutarak yeni bir sistemi öğrenmeye hazır olmalısınız. Ayrıntılı bilgi için Dosyalama sistemi başlığını inceleyiniz.
Bu araca, Kickoff menü biçimindeyken Pardus > Bilgisayar > Sistem Bilgileri yolu üzerinden ulaşabilirsiniz.

Belgelerim: Ev dizini

Windows'daki Belgelerim'in karşılığı Pardus'da Ev dizini 'dir. Her kullanıcının ev dizini /home dizini altında ayrı bir dizin olarak bulunur ve her kullanıcı sadece kendi ev dizinine yazma yetkisine sahiptir. Kullanıcı ev dizini, kullanıcının tüm belgelerini kaydedebileceği bir alan olarak kullanılabilir. Müzik, resim ve video dosyaları istenirse /home/kullanıcı adı/Belgeler dizini içinde yer alan "Müzik", "Resimler", "Videolar" klasörlerine yerleştirilebilir.
Kullanıcı ev dizini Windows'taki Belgelerim dizininden farklı olarak aynı zamanda kullanıcı ayar dosyalarının da barındırıldığı bir dizindir (Windows'taki Document and Settings dizininin karşılığı gibidir). Kullanıcının, çeşitli programlarda yaptığı ayarlamalar, özelleştirmeler kullanıcı ev dizini altında yer alan gizli klasörlerde tutulmaktadır.

Windows Gezgini: Dolphin, Konqueror ve Thunar

Dosya sisteminde gezinti için KDE masaüstünde öntanımlı olarak Dolphin dosya yöneticisi kullanılmaktadır. Pardus 2008 ve önceki sürümlerin ön tanımlı dosya yöneticisi olan Konqueror'da Pardus 2009'da ikinci bir seçenek olarak kullanılabilmektedir. Xfce masaüstünde ise Thunar dosya yöneticisi kullanılmaktadır.

Denetim Masası: Sistem Ayarları

Sistem Ayarları

Windows'ta kullandığımız Denetim Masası'nın karşılığı Pardus'ta Sistem Ayarları'dır. Dil ve erişebilirlik ayarları, kullanıcı hesapları, fare/klavye gibi donanımların ayarlanması, masaüstü simgelerinden açılış ekranına kadar görünüm özelliklerinin değiştirilmesi gibi aklınıza gelebilecek her türlü ayarlama işlemleri buradaki uygulamalar ile gerçekleştirilmektedir. Sistem Ayarları, KDE4'ün System Settings programına, Pardus'a özgü yönetim araçlarının eklenmesiyle oluşmuştur. Sistem Ayarları aracı Xfce, Gnome gibi diğer masaüstü ortamları kullanılamaz.
Pardus 2008'de ise aynı işlevler için TASMA uygulaması kullanılmaktadır.

Ağ Bağlantıları: Ağ Yöneticisi

Windows'daki Ağ Bağlantıları bölümünün Pardus'ta tam bir karşılığı yoktur. Ancak kablolu ve kablosuz ağ bağlantıları oluşturmak için bir Pardus projesi olan Ağ Yöneticisi, bu bağlantıları sistem çekmecesinden yönetmek için de Ağ Programcığı mevcuttur. Bu konudaki ayrıntılı bilgileri ve görsel rehberleri Ağ ayarları belgesinde bulabilirsiniz.

Program Ekle/Kaldır: Paket Yöneticisi

Paket Yöneticisi

Windows'taki Program Ekle Kaldır'ın karşılığı ise Paket Yöneticisi'dir. Paket Yöneticisi, program ekleme-kaldırma işleminin yanı sıra, Pardus'taki tüm masaüstü uygulamalarından Linux Çekirdeği'ne kadar tüm bileşenlerin iki tıkla güncellenebilmesine imkân vermektedir. Pardus geliştiricileri Linux'ta çalışabilen ve masaüstü sistemlerinde en çok kullanılan programları Pardus sistemine uygun hale getirerek paketlemekte ve yeni sürümleri takip etmektedirler, paketlenen programlar da yapılan test işlemlerinden sonra Pardus depolarına alınmaktadır. Bu paketleme sistemi özgün bir Pardus projesi olan PİSİ projesi ile yürütülür.
Pardus'ta program kurma ile ilgili daha geniş bilgi için Pardus'ta yazılım kurma sayfasını inceleyiniz.
Windows'ta sıkça kullanılan bazı programların Pardus'taki karşılıklarını öğrenmek için Windows'ta kullanılan bazı programların Pardus eşdeğerleri başlığına bakınız.

Ağ Komşuları: Samba ve Samba payları

Windows'daki Ağ komşuları ile bir Windows ağındaki bilgisayarlara ulaşmak mümkün oluyor ancak Linux sistemler doğal olarak Windows ağ protokollerini desteklemediğinden bunun için ekstra bir yazılım olan Samba kullanılıyor. Samba sayesinde Linux sistemler yerel ağdaki Windows sisitemler tarafından sanki Windows çalışıyormuş gibi algılanıyor. Samba, Windows ağ protokollerinin tüm özelliklerini kullanabilmekte, dosya ve yazıcı paylaşımı imkanı vermektedir.
Samba ayarları Sistem Ayarları arayüzünde Gelişmiş sekmesi alında mevcuttur ve bir servis olarak istenildiği zaman Servis Yöneticisi'nden çalıştırılıp durdurulabilmektedir. Samba servisi ağınıza uygun şekilde yapılandırıldıysa ve çalışıyorsa Ağ komşularına ulaşmak için Konqueror'da smb:// adresini görüntülemeniz yeterlidir.

Yazıcı ve Fakslar: Yazıcı Yapılandırması ve CUPS

Windows'daki Yazıcı ve Fakslar bölümünün Pardus'daki karşılığı Sistem Ayarları arayüzündeki Yazıcı Yapılandırması modülüdür. Pardus, 2008 sürümünden itibaren yazıcıları otomatik tanıma özelliğine kavuşmuştur, ancak yine de yazıcınıza ait özel ayarları yapmak veya otomatik tanınmayan yazıcıları kullanabilmek için Yazıcı kurulumu başlığını incelemelisiniz.
Linux sistemler yazdırma işlemleri için CUPS yazılımını kullanmaktadır. CUPS sayesinde yazıcılar yerel ağdan da kullanılabilmektedir. Cups ayarlarına ulaşmak için internet tarayıcınızdan http://localhost:631 adresini açmalısınız.

Aygıt Yöneticisi

Windows'daki Aygıt Yöneticisi'nin Linux'ta tam bir karşılığı yoktur. Ancak bir KDE uygulaması olan KDE Bilgi Merkezi tüm donanımları ve sistem kaynaklarını derli toplu şekilde görmenizi sağlayan bir uygulama olarak kullanılabilir.
Windows'daki aygıt yöneticisi aynı zamanda aygıt sürücülerinin yüklenmesi için de kullanılmaktadır ancak Linux'ta aygıt sürücülerinin çalışma ve kurulma yöntemleri farklı olduğundan Linux'ta böyle bir görsel arabirim bulunmamaktadır.
Daha geniş bilgi için Donanım nasıl tanıtılır konusuna bakabilirsiniz.

Görev Yöneticisi: Sistem İzleyici

Windows'ta, çalışmakta olan programların listelenmesi, istenilen bir programın sonlandırılıması gibi amaçlar için kullanılan Görev Yöneticisi'nin Pardus'taki karşılığı Sistem İzleyici'dir. Ctrl + Esc tuş bileşimi kullanılarak Sistem İzleyici'nin Sistem Süreçleri bölümüne ulaşılabilir. Ayrıca program sonlandırmak için Sistem İzleyici'yi hiç açmadan "Ctrl + Alt + Esc" tuş bileşimi kullanılarak ortaya çıkan kuru kafa kullanılabilir. Kuru kafa ile herhangi bir pencereye tıklandığında o program anında sonladırılmaktadır.
Xfce masaüstünde de daha basit bir görev yöneticisi mevcuttur ve yine Ctrl+Esc' tuş bileşimi ile ulaşılabilir.

Sistem Geri Yükleme

Windows'daki Sistem Geri Yükleme özellğinin Pardus'ta tam bir karşılığı yoktur. Bunun en önemli nedeni Linux sistemlerde Windows'ta olduğu gibi tüm sistem ayarlarının tutulduğu bir Registry dosyasının olmamasıdır. Linux sisteminde her yazılımın kendine has ayar dosyaları farklı yapılarda ve düz metin dosyası biçiminde /etc dizininde bulunur. Kullanıcılara özel ayarlar da her bir kullanıcının ev dizini içerisindeki gizli dosya ve dizinler içerisinde kayıtlıdır.
Ancak Windows'un Sistem Geri Yükleme özelliğine benzer şekilde Pardus'un kendine özgü Geçmiş Yöneticisi vardır. Geçmiş Yöneticisi sayesinde Pardus paket yönetim sisteminde (PİSİ) kurulup kaldırılan programların kaydı tutulmakta ve eski bir tarihe dönme imkanı vermektedir. Programa Pardus > Sistem > Geçmiş Yöneticisi yolu üzerinden ulaşabilirsiniz.

Sanal Bellek: Takas Alanı

Windows'daki sanal bellek özelliğinin Pardus'daki karşılığı Takas dosyası kullanıma özelliğidir. Bu özellik Linux sistemlerde Windows sistemlerden çok önce kullanılmaya başlanmış bir özelliktir. Pardus kurulumu sırasında takas alanı için ayrı bir disk bölümünün kullanılması sağlanabilir, eğer ayrı bir bölüm belirtilmezse kurulum yapılan disk bölümünde bir dosya olarak oluşturulacaktır. Ancak henüz kurulumdan sonra takas bölümünün yönetimi için bir grafik arayüz bulunmamaktadır.
Takas alanı ihtiyacı RAM bellek boyutu ile doğrudan bağlantılıdır, konuyla ilgili ayrıntlı bilgi için Özgürlükİçin.com 'daki Pardus Ram'ı Nasıl Kullanıyor sayfasına bakınız.

Disk Denetimi

Windows'taki disk hata denetimi uygulamasının Pardus'taki karşılığı fsck komutudur ancak bu işlev için bir grafik arayüz henüz bulunmamaktadır ve sadece ext biçimli bölümler için kullanılabilir. Pardus öntanımlı olarak ext dosyalama biçimini kullanmaktadır, kullanıcı önyükleme menüsündeki "F3-Diski Kurtar" seçeneği ile açılış yaparak Pardus kurulu olan bölümün açılış sırasında denetlenmesini sağlayabilir.
Ancak Windows tarafından öntanımlı olarak kullanılan NTFS biçimli bölümler tüm özellikleriyle desteklenmediğinden otomatik denetleme yapılmamaktadır. Hatta bu biçimdeki bölümlerde bir tutarsızlık tespit edildiğinde verilerin güvenliği için erişime izin verilmez. Bu konuda NTFS bölümlere erişim sorunları başlığını incelemelisiniz.

Disk Yönetimi: KDE Disk Bölümü Yöneticisi

Windows'daki disk yönetimi aracının Pardus'daki KDE Disk Bölümü Yöneticisi uygulamasıdır.
Windows, disk bölümlerinin hepsinin açılışta otomatik olarak kullanılmasını sağlamaktadır. Pardus'ta ise bu durum seçimliktir, istenirse bazı disk bölümleri kullanıcı ilek erişimi sağlayana kadar çalştırılmaz. Bu seçenekler Disk Yöneticisi aracı ile ayarlanmaktadır. Daha geniş bilgi için disk bölümlerini bağlama konusuna bakınız.
Pardus 2008'de disk yönetimi için kullanılan GParted uygulamasını Pardus 2009'da Paket Yöneticisi aracılığıyla kurup kullanabilirsiniz.

Disk Birleştirme

Windows'taki disk birleştirme uygulamasının Pardus'ta bir karşılığı bulunmamaktadır, çünkü buna gerek yoktur. Pardus öntanımlı olarak ext dosyalama biçimini kullanmaktadır, bu bölümlerdeki dosyalar Windows'ta kullanılan NTFS veya FAT gibi biçimlerden farklı bir dağılımla kaydedildiğinden parçalanma daha kayıt sırasında önlenmiş veya en aza indirilmiştir.

Anti-Virüs Yazılımı: ClamAV

Virüsler de diğer Windows programları gibi Linux sistemlerde çalışmazlar/çalıştırılamazlar. Linux için yazılmış olan birkaç virüsün de en başta Linux'un teknik yapısından olmak üzere çeşitli teknik nedenlerle sistemler arasında yayılarak çoğalması mümkün değildir. Bu nedenle masaüstü Linux sistemleri korumak için Anti-Virüs yazılımlarına ihtiyaç yoktur. Kısacası virüs konusunu unutabilirsiniz, bu konuda endişelenmenize gerek yoktur.
Ancak Windows virüslerinin yayılmasını önlemek için sunucu Linux sistemlerde antivirüs yazılımları kullanılmaktadır. Bu amaçla en yaygın kullanılan yazılım ClamAV'dır. ClamAV'ı grafik ortamda kullanabilmek için Pardus 2009'da ClamTk'yı, Pardus 2008'deyse KlamAV'ı Paket Yöneticisi üzerinden kurabilirsiniz.

Güvenlik Duvarı

Windows sistemlerde kullanılan güvenlik duvarı uygulamasının Pardus'daki karşılığı Pardus Güvenlik Duvarı Yöneticisi'dir. Bu araca, Sistem Ayarları arayüzü üzerinden ulaşılabilirsiniz.
Pardus 2008'de ise Ağ Yöneticisi veya Tasma üzerinden ulaşabilirsiniz.

Hizmetler: Servis Yöneticisi

Windows'taki hizmetlerin Linux sistemlerdeki karşılığı servislerdir. Pardus'un kendine özgü Servis Yöneticisi aracı ile servislerin çalışması kontrol edilebilirsiniz. Ayrıca Servis Yöneticisi için yazılan Sistem Servisleri programcığı aracılığıyla servisleri masaüstünden hızlıca kontrol edebilirsiniz.

Güncelleme

Pardus sistemi Paket Yöneticisi'nde bulunan güncel paketler bölümündeki tüm paketlerin kurulması ile güncellenmektedir. Windows'tan farklı olarak güncelleme ile sadece sistem programları değil güncellemesi bulunan tüm programlar da yeni sürümlerine veya derlemelerine yükseltilir.
Ara sürümlere güncelleme ile yükseltme yapılabilir, ana sürümler arasındaki yükseltmelerin nasıl yapılacağı ise yeni sürümlerin kurulum belgelerinde bulunmaktadır.

Windows'da bulunmayan, ilk defa karşılaşılacak araçlar ve özellikler

Dosyalama Sistemi

Windows ve Pardus'ta dizin sistemi karşılaştırması

Pardus'ta Windows'ta olduğu gibi C: ya da D: gibi sabit disk bölümleri bulacağınızı sanıyorsanız yanılıyorsunuz. Zira Pardus'ta diğer Linux dağıtımlarında olduğu gibi tüm dosya ve dizinler "/" işaretiyle gösterilen kök dizinden (root dizini) başlar. Sabit disk bölümlerine kök dizin içinde yer alan mnt dizini üzerinden erişilir. Sabit disk bölümleri Windows'taki gibi C: ya da D: gibi harfler ile değil sda1, sda2 gibi isimler ile adlandırılır. CD-Rom, USB bellek gibi çıkarılabilir aygıtlar ise kök dizin içindeki media dizini içinde yer alır. Windows'ta olduğu gibi Pardus'da da normal ayarlar ile göremediğimiz gizli dosyalar vardır. Pardus'da gizli dosyaları görüntülemek için Dolphin veya Konqueror dosya yöneticisinde Görünüm > Gizli Dosyaları Göster yolu izlenir. Ayrıca Pardus'da Windows'tan farklı olarak gizli dosyaların isimlerinin başında nokta bulunmaktadır.
Linux'ta dosya sistemi hiyerarşisi ve çeşitli dizinler hakkında daha fazla bilgi edinmek için NASIL:Dosyalar ve dizinler maddesine bakınız.

Komutlar ve konsol kullanımı

Bir masaüstü Linux dağıtımı olan Pardus'ta günlük kullanım için komutlar ve konsol uygulamalarının kullanılmasına ve bilinmesine gerek yoktur. Ancak aşağıdaki gibi bazı durumlarda konsol uygulamaları tercih edilebilir ya da ihtyaç duyulabilir;

• Grafik arabirimden pek çok yeri tıklayarak yapılabilecek bir işlemin belki tek bir komutu çalıştırmakla yapılabilecek olması
• Yazılımlarda oluşan bazı hataların tespiti
• Henüz grafik arabirimde yönetim arayüzü bulunmayan işlevler ve ayarlamalar
• Bazı teknik bilgilerin öğrenilmesi

Konsol kullanımı için KDE masaüstünde Konsole, Xfce ortamında da Terminal uygulamasını kullanabilirsiniz. Çok sık kullanılan konsol komut ve uygulamaları için de Konsol Komutları başlığını inceleyebilirsiniz.

Yönetici Kullanıcı (root) ve Normal Kullanıcı

Windows'taki yönetici kullanıcı olan Administrator'un Linux'daki karşılığı Root kullanıcısıdır. Ancak Linux'un yetkilendirme sistemi farklı olduğundan root kullanıcısı ile diğer kullanıcılar arasındaki yetki farkı Windows'dakinden daha büyüktür.
Linux sistemi, esinlendiği Unix gibi çok kullanıcılı bir sistem olarak geliştirilmiştir. Bir Linux, aynı anda yüzlerce kullanıcı tarafından kullanılabilir ve bu kullanıcıların hiçbirisi bir diğerinin belge ve ayarlarına ulaşamadığı gibi hiçbir sistem kaynağına da izinsiz erişemez. Çünkü program ekleme/kaldırma, ağ bağlantısı kurma/ bağlantıyı kesme, disk bölümlerini bağlama gibi sistem ayarlarındaki her türlü değişiklik tüm kullanıcıları etkileyecektir. Bu nedenle sisteme sınırsız erişim hakkı olan tek kullanıcı root kullanıcısıdır.
Masaüstü Linux sistemler her ne kadar bu kadar çok kullanıcıyı hedeflemiyor ve bu imkanları pek kullanmıyor olsa da güvenlik açısından bu erişim güvenlik politikası aynen uygulanmaktadır.
Pardus kurulumu sırasında kullanıcıya sorulan Yönetici Parolası, root kullanıcısına ait paroladır ve asla unutulmamalıdır. Normal kullanıcılara da yönetici yetkileri verebilirsiniz, bu durum güvenlik açısından riskli olsa da tek kullanıcılı bir masaüstü sistemde işinizi kolaylaştırabilir.
Pardus'ta yetkili kullanıcı hakları elde etmek için oturumun (root) olarak açılmasına gerek yoktur. Zaten Root olarak oturumun açılması, bazı sakıncalar barındırıyor olması nedeniyle varsayılan olarak engellenmiştir. Root hakları elde etmek için root parolasını biliyor olmanız yeterlidir.

• Konsolda bir programı root hakları ile çalıştırmak için komutun başına sudo eklemeniz yeterlidir. Örneğin sudo Ardından root parolası girilerek tekrar enter tuşuna basılır (root parolası girilirken yazdıklarınız ekrana yansımaz, bu normaldir).

• Birden çok komutu yetkili kullanıcı haklarıyla çalıştırmak için; su komutu verlip enter tuşuna basılır. Bu işlemleri yaptığınızda konsolda kullanıcı adınızın önünde yer alan $ işareti # şekline dönüşecektir. Bu # işareti, sizin root hakları elde ettiğinizi ifade eder.

• Pardus 2009'da masaüstünde root hakları ile Dolphin penceresi açmak için konsolda root hakları elde ettikten sonra dolphin komutunu vermeniz yeterlidir.

Ayrıntılı bilgi için Root girişi maddesine bakınız.

Önyükleme Sistemi (GRUB)

İşletim sistemlerini başlatmak için kullanılan küçük programlara Önyükleyici denilmektedir. Bu programlar bilgisayar açıldığında işletim sisteminden önce çalıştırılarak ayarlandığı şekilde bir menü görüntüleyerek seçilen işletim sistemini açmaya çalışır. Eğer birden çok işletim sistemi kurulacaksa önyükleme yazılımının uygun şekilde ayarlanması gerekmektedir.
Windows'ta da önyükleyici mevcuttur ancak bu önyükleyici sadece Windows sistemleri açabilmekte ve bazı kısıtlamaları bulunmaktadır. Bu nedenle Pardus için kullanılamamaktadır. Pardus diğer pek çok Linux dağıtımında da kullanılan Grub adında bir önyükleme programı kullanmaktadır ve Pardus kurulumunda önyükleyicinin nasıl ayarlanacağına dair bir seçenek bulunur.
Pardus'ta grub menüsü ayarlarını değiştirmek için Tasma'daki Açılış Yöneticisi uygulamasını kullanabilirsiniz.
Önyükleme ve Grub konusundaki daha geniş bilgiye Önyükleme Sistemi (Grub) bölümünden ulaşabilirsiniz.

İpuçları

Bu bölümde yeni Pardus kullanıcısına yol gösterecek başlıklar bulunmaktadır.

Pardus'da donanımlar nasıl tanıtılır?

Linux sistemlerde programların donanım kaynaklarını kullanmasını Linux Çekirdeği - Kernel (Bkz: Linux nedir?) sağladığından prensip olarak tüm aygıt sürücülerinin de çekirdeğe eklenmesi gerekmektedir. Bu işlem teknik bilgi gerektirdiğinden masaüstü kullanıcıları tarafından yapılması zor ve riskli bir işlemdir. Çeşitli nedenlerle çekirdeğe eklenmesi doğru olmayan ekran kartı sürücüleri gibi sürücüler ise sisteme özel olarak paketlenerek Paket Yöneticisi tarafından kurulması sağlanmıştır.
Geliştiriciler çekirdeği Pardus için hazırlarken yaygın kullanılan aygıtların sürücülerini çekirdeğe eklemektedirler, yani genellikle kurulum ile tüm donanımlarınızın otomatik olarak tanınmış olması beklenir. Bazı donanım sürücüleri de (ekran kartı - bazı web kameraları - bazı ağ kartları gibi) Paket yöneticisinden kurulabilir.
KDE Bilgi Merkezi Uygulamasıyla donanımların üreticileri tarafından sağlanan marka/model bilgilerini öğrenebilirsiniz. Bunun için donanımlarınızın sürücülerinin yüklenmiş olmasına gerek yoktur.
Ancak donanımınız tanınmamış ise ve sürücüsü paket yöneticisinde de yoksa http://hata.pardus.org.tr adresinden bir hata raporu açarak geliştiricilerden bu aygıtın sürücüsünün Pardus'a eklenmesini talep etmelisiniz.
Donanımlar ile birlikte verilen Windows sürücüleri Windows için yazıldıklarından Pardus gibi Linux temelli işletim sistemlerinde kullanılamazlar. Bunun bir istisnası bazı kablosuz ağ kartlarıdır, bu kartlar Windows sürücülerinin sağladığı bilgiler sayesinde Ndiswrapper yazılımı ile Pardus'ta kullanılabilmektedir.
Bazı üreticiler ise Linux için sürücü yazılımları hazırlamaktadır, bu sürücülerin nasıl kurulacağı konusunda Pardus Kullanıcıları e-posta listesindeki tecrübeli Pardus kullanıcılarından yardım alabilirsiniz.
Bazı donanımların ise tüm fonksiyonları çalışmayabilir veya bazı fonksiyonlarını kullanabilmek için bazı ayarlamalar yapmak gerekebilir. Böyle bir durumda Donanım sayfasından daha önce bu donanımı kullanmış bir kullanıcının tecrübelerine göz atmak faydalı olabilir.
Ekran kartının grafik hızlandırma özelliklerini kullanan uygulamaların (örneğin üç boyutlu oyunlar, Compiz Fuison gibi araçlar) verimli çalışabilmesi için ise ekran kartı sürücünüzün 3B özelliğinin kullanılabilir olması gereklidir. Bunun için ekran kartınıza uygun sürücü paketini kurmanız gerekir. Ayrıntılı bilgi için Ekran kartı sayfasına bakınız.

Dosya uzantıları

Windows'ta standart olarak bir dosya uzantısı en fazla üç karakterdir. Pardus'ta ise böyle bir kısıtlama yoktur.
Windows'tan alışılagelen uzantılara sahip ses, video, resim, ofis, arşivleme ve diğer dosyaları Pardus'ta kullanmaya devam edebilirsiniz.
Ofis dosyalarının uzantılarını biraz detaylandırmak gerekir. Microsoft Office ile oluşturulan (.doc, .docx, .xls, .xlsx, .ppt, .pptx, .pps, .ppsx) dosyaları Pardus'ta OpenOffice.org ile açabilir, düzenleyebilir yine aynı biçimlerde kayıt yapabilirsiniz. OpenOffice.org uygulamaları asıl olarak OpenDocument adı verilen, kullanımı gün geçtikçe yaygınlaşan özgür dosya standardını kullanmaktadır. Bunlar;

OpenOffice.Org Kelime İşlemci: .odt - (Microsoft Word biçimleri olan  .doc ve .docx'in karşılığı)
OpenOffice.Org Hesap Tablosu : .ods - (Microsoft Excel biçimleri olan .xls ve .xlsx'in karşılığı)
OpenOffice.Org Sunu          : .odp - (Microsoft PowerPoint biçimleri olan .ppt, .pps, .pptx, .ppsx'in karşılığı)
OpenOffice.Org Veritabanı    : .odb - (Microsoft Access biçimleri olan .mdb ve .mdpx'in karşılığı)

OpenOffice.org ile Microsoft Office dosyaları açıp kullanabilirsiniz ancak Microsoft Office'in 2007 SP2 öncesindeki sürümleri, OpenOffice'in kullandığı OpenDocument biçimini desteklememektedir. Eğer OpenOffice'de hazırladığınız belgeleri Microsoft Office'in 2007 SP2 öncesindeki sürümlerinde açmanız gerekiyorsa çalışmalarınızı OpenOffice'de Microsoft Office biçimlerinde (.doc, .xls, .ppt gibi) kaydetmeniz gerekmektedir.

Windows'ta yaygın olarak kullanılmakta olan (.zip) ve (.rar) arşivleme biçimlerini de Pardus kullanabiliriz. Pardus'ta bunların yanı sıra (tar.gz), (gz), (bz2) gibi başka dosya arşivleme biçimleriyle de karşılaşmanız muhtemeldir.
Peki, Windows'ta kullanılan standart sıkışmamış resim dosyası olan .bmp için durum nedir? Elbette bu biçimi de Pardus'ta kullanabilirsiniz ama bunun Pardus'ta asıl karşılığının (.xpm) olduğunu göreceksiniz.
Windows'ta kullanılan sıkışmamış ses dosyaları olan (.wav) dosyaları gibi Pardus'da (.au) dosyaları da aynı iş için kullanılır. Tabi (.wav) dosyaları yine Pardus'ta kullanılabilir.
Peki Windows'ta birçok program kurulurken sistemin içinde olan (.dll) dosyaları gibi dosyalar Pardus'ta yok mu? (.dll) dosyaları yapısı gereği Windows'a özgü kütüphane dosyalarıdır. Pardus'ta ise (.so) dosyaları bu amaçla kullanılan dosyalardır.
Windows'ta birçok programın yapılandırma için kullanmış olduğu (.inf) dosyalarında yine Windows'un bir dosya biçimidir. Pardus'ta bunun yerine aynı iş için (.conf) dosyaları kullanılır.
Biraz da dosya sistemlerinden bahsedelim. Windows FAT ve NTFS gibi dosya sistemlerini kullanarak verileri sabit diske yazarken, Pardus güncel olarak [EXT3] ve [EXT4] dosya sistemlerini kullanmaktadır. Bununla birlikte Pardus'ta NTFS ya da FAT biçimli sabit disk bölümlerinize erişebilir ve bu bölümlere dosya kaydedebilirsiniz.

Windows'ta kullanılan bazı programların Pardus eşdeğerleri nelerdir?

Windows'ta kullandığımız birçok programın Pardus'ta büyük ihtimalle bir veya daha çok karşılığı vardır. En belirginlerini yazacak olursak;

	Açıklama	Windows	Pardus
Sistem araçları	Dosya Yöneticisi	Windows Explorer	Dolphin Konqueror
	Program yükleme / kaldırma	Program Ekle Kaldır	Paket Yöneticisi
	Sistem Yönetimi	Denetim Masası	Sistem Ayarları
	Çalışan görevlerin bilgisi	Görev Yöneticisi	KDE Sistem İzleyici
İnternet uygulamaları
	Gezinti araçları	Internet Explorer	Mozilla Firefox Konqueror Opera Arora Midori
	E-posta istemcisi	Outlook Express	Mozilla Thunderbird KMail
	Haber okuma araçları	Outlook Express Free Agent	Mozilla Thunderbird KNode
	Sohbet ve iletişim araçları	mIRC MSN Messenger Miranda Skype	Konversation Kopete Amsn Pidgin KMess Skype
	İndirme yöneticileri	FlashGet Getright DAP	KGet Wget aria2 wxdfast d4x
Ofis uygulamaları
	Ofis paketleri	MS Office	OpenOffice.org KOffice AbiWord (Kelime İşlemci)
	PDF görüntüleme	Adobe Acrobat Reader	Okular KPDF Ghostview ePDFViewer
	Belge tarama	Abbyy Fine Reader	Skanlite Kooka
Çokluortam uygulamaları
	Video izleme	Windows Media Player BSplayer	Kaffeine MPlayer SMPlayer VLC Gnome MPlayer KMPlayer Dragon Player
	Video düzenleme	Windows Movie Maker	Kdenlive Avidemux
	Ses uygulamaları	Winamp Windows Media Player	Amarok Audacious JuK
	CD/DVD yazma	Nero Roxio Easy CD Creator	K3b NeroLinux
Grafik uygulamaları
	Grafik düzenleme	Paint Adobe Photoshop Adobe Illustrator 3D Max Maya	KolourPaint GIMP Inkscape Blender

Dış bağlantılar

• Hakan ARIN'ın bu bölüme kaynak olan yazısı
• Pratik Pardus Bilgileri (Özgürlükİçin)
• Linux neden daha iyidir?
• Linux İlk Sorulan Sorular (e-kitap)

NOT:Bu yazı  
http://tr.pardus-wiki.org/Ana_Sayfa?title=Ana_sayfa 
sayfasından alınmıştır.

Windows'tan Pardus'a İlk Geçiş Nasıl Olacak?

Evet bu başlığı açmak uzun bir zamandır aklımdaydı. Geçte olsa nasip bugüneymiş,

Pardus çıktığından beri Türkiye'de Linux kullananların sayısı Pardus sayesinde arttı. Tabi bu birçok sorunu beraberinde getirdi. Linux bilmeyen ve Pardus kullanmaya çalışan insanlar... Bu sayının çokluğu (Aralarında ben de varım) bu kişilerin sorunlarına çözüm yetiştirmeyi gerçekten zorlaştırıyor.

Bu sebeple Windows'tan Pardus(Linux)'a geçenler için kılavuz niteliğinde olacağına inandığım bu yazıyı yazıyorum.

-----------------------------------------------------------
Pardus bir Linux Ulusal Dağıtım Projesi'dir(Bu cümle bile pek çok kişiye karışık gelecektir).

Birçoğumuz Windows ile Bilgisayarlar sayesinde tanışdık ve Bilgisayar denince aklımıza Windows geldi. Halbuki biz bunları düşünürken bizim bilmediğimiz(Buradaki biz gözlerini Windows'ta açmış Kullanıcılar) bir işletim sistemi(Linux) bir gönüllü ordusu tarafından geliştirilmeye devam ediyordu(Bu arada işletim sistemine bizim ile Bilgisayar Donanımı arasında yapacağımız işleri düzenli ve kolay bir biçimde yapmak için çalışan bir çeşit program diyebiliriz).

Bu işletim sisteminin kökenide aslında daha da eskilere dayanan başka bir işletim sistemi UNIX'den gelmekte ancak onun çekirdeğinin türevi olan minix'in bir üniversite öğrencisi olan Linus Torvalds tarafından değiştirilmiş bir halidir.

Aslında biz Linux'a işletim sistemi desekte öyle değil. Linux aslında bir çekirdek'tir. Yani o gördüğümüz pencereler ve pek çok program bir çekirdek üzerinde çalışan programlardan başka birşey değildir. Aslında bu çekirdek tek başına bir anlam ifade etmemektedir. Çekirdek birçok donanıma ve temel donanım komutlarına destek veren, Bilgisayar ile asıl iletişimi sağlayan işletim sisteminin temel parçasıdır.

Peki biz Linux derken aslında ne anlamalıyız?

Mesela şu anda Pardus'u kurmuş olanlar aslında Linux Çekirdeği üzerine eklenmiş bir Bash kabuğu ve KDE pencere sistemini görmekteler. Buradaki Bash Windows'tan tanıdığımız Komut isteminin bir benzeridir. Yani tabanlı komutlar ile çalışabileceğimiz siyah bir ekran. KDE'yi ise Windows'un pencere sistemine benzetebilirsiniz.

Nereden çıktı bu Pardus?

Aslında Pardus'tan önce çıkmış birçok Linux Dağıtımı(İşte Pardus ve diğer sistemler için asıl kullanacağımız terim bu) vardır. Pardus sadece bu Linux dağıtımlarından birtanesidir.

Peki biz neden Pardus'la birlikte bu kadar önemsedik bu Linux'u?

Çünkü Pardus ile birlikte ilk defa Windows ve MacOS dışında bir işletim sistemi Türkçe'ye bu kadar büyük bir destek veriyor ve Türkçe karakterlerin hatasız kullanılmasını sağlıyordu.

Neden Windows ve MacOS değil de Pardus?

Çünkü en önemlisi Pardus(Linux) gibi ücretsiz(Tecrübeli Linux kullanıcıları bu kısma sakın kızmasın. Anlaşılsın diye böyle yazdım) ve yapısına kendi ihtiyaçlarınıza göre değiştirebileceğiniz, aynı zamanda Türkçe ve Teknik Desteği bu kadar büyük olan başka bir işletim sistemi bulamazsınız.

Sanırım bu kadar Hikaye ve Tanıtım yeter. Biz Asıl işimiz olan Windows'tan Pardus'a geçerken nelerle karşılaşacağımız ve sorunlarımıza nerelerden çözüm bulacağımıza dönelim.

Öncelikle yukarıda da belirttiğim gibi Windows'taki Komut İstemi Penceresi ya da diğer bir değişle Ms-Dos penceresinin yerine Pardus'ta Bash Kabuğu ile karşılaşırsınız. Ama unutmayın Linux dağıtımlarında alternatif çok. Mesela Bash'ın dışında sh, ksh, csh, tcsh gibi diğer kabuklar da kullanilabilir.

Peki Windows'taki Pencere Sistemi'nin Pardus'taki karşılığı nedir? Çoğu kez KDE. Çünkü Pencere sisteminin yanı sıra içerisinde birçok yararlı program daha barındıran geniş bir paket. Ama Linux Dağıtımları için KDE dışında da alternatifleriniz var. Bunların en önemlisi Gnome. Gnome da yaygın kullanılan bir pencere sistemidir. Bunun dışında IceWM, XFce gibi pek çok pencere yöneticisi daha vardır ve sisteminizi bu pencere yöneticileri ile kullanabilirsiniz.

Bilgisayarım ve Belgelerim klasörlerinin karşılığı ise Masaüstünde görebileceğiniz System simgesidir. Harddisklerinize ve açmış olduğunuz kullanıcının belgelerine bu simgeden ulaşabilirsiniz.

Burada bir hatırlatma yapmakta fayda var. Windows ve Pardus dosyalarınızı Harddiskinize aynı yöntemlerle yazmazlar. Biliyorum yöntemler ne diyeceksiniz? Ne mi? Dosya sistemleri tabi. Windows Fat ve NTFS dosya sistemleri üzerinde çalışır ve bu sistemlere yazabilir. Pardus ise güncel olarak ext2 ve ext3 dosya sistemleri ile çalışır. Tabi Linux için bunun da alternatifleri vardır(ext, minix, reiserfs vb.). Linux'un kullandığı bu dosya sistemleri dışında desteklediği yani üzerine kurulmasada üzerinde işlem yapabildiği dosya sistemleri de vardır. En önemlileri ise yine Windows'tan tanıdığımız Fat ve NTFS.

Windows'ta kullandığımız Denetim Masası'nın karşılığı Pardus'ta Tasma'dır. Yer ve dil ayarlarını, fare ayarlarını ve daha bunun gibi pek çok denetim ayarlarını bu program ile yaparız.

Şimdi en önemli soruya geldik. Ben Windows'ta programları genelde kur.exe , setup.exe ve install.exe gibi dosyalar yardımıyla kurardım. Şimdi Pardus'ta ne yapacağım diyorsanız aslında bu yapıdan farklı bir yapıda çalışmayacağınızı bilmeniz gerekir. Pardus'ta programlar bir tıklama ile kurulabilir. Ama bu kurulum dosyalarının uzantısı (Hani Windows'ta dosya ismi ve noktadan sonra gelen 3 harf ) Windows'ta alışık olduğumuz (exe) Son zamanlarda da (msi) değil (pisi)'dir. Ve dosya ismi genelde kur, setup, install değildir. Çünkü pisi paketleri sadece ve sadece kurulum paketleridir. Yani uygulama dosyaları gibi çalışmazlar.

Burada birşeyi daha belirtmek gerekir. Windows'ta standart olarak dosya uzantısı en fazla 3 karekterdir. Pardus'ta ise böyle bir kısıtlama yoktur. Yani bir karekter de olabilir hiç olmayabilirde. Uzantı ne işe yarar diyenler içinde belirtelim. Uzantı o dosyanın cinsini belli eder. Çok iyi bildiğimiz mp3 ve jpg dosyaları gibi. Mesela mp3 dediğimiz müzik dosyalarının uzantısı (mp3) 'dür. Ve çoğunlukla kullandığımız resim dosyası uzantısı da (jpg) 'dir. Tabi bu sadece (mp3) uzantılı dosyalar müzik dosyasıdır ya da sadece (jpg) uzantılı dosyalar resim dosyalarıdır demek manasına gelmez.

Evet kurulumdan bahsetmiş iken Windows'ta Program kurulumlarını ve Kaldırmasını takip ettiğimiz bölüm olan Program Ekle/Kaldır Bölümünün Pardus'taki Karşılığının Pisi-Kga olduğunu söylemeden olmaz sanırım. Ama Windows'tan farklı olarak birçok açık kaynak kodlu ve ücretsiz programı İnternetteki pisi dosyaları için açılmış depolardan bu program yardımıyla Pardus'umuza yükleyebiliriz. Burada Windows gibi neredeyse sadece ticari programlarla çalışan bir sistemin bunu yapmasının mümkün olmadığını söylemek sanırım kahinlik olmayacaktır.

İyi güzelde biz Windows'taki pek çok belgeyi dosya uzantısına göre anlayabiliyordum. Ama şimdi neredeyse dosya uzantılarının tamamına yabancıyım. Ben Pardus'taki bu yeni dosya uzantılarını nasıl anlayacağım?

Derseniz eğer;

Dedik ya Windows'ta kullandığımız birçok programın Pardus'ta büyük ihtimalle bir veya daha çok karşılığı vardır diye. En belirginlerini yazalım.

Windows ile kullandığımız (.zip) ve (.rar) sıkıştırma formatlarını Pardus ile kullanabiliriz ama Pardus'ta bunların yanında karşınıza çok kullanılan başka dosya sıkıştırma formatlarıda çıkacak.

Bunlar;

gzip ile sıkıştırılmış dosyalar : .gz
gzip ile sıkıştırılmış tar arşivi : .tgz , tar.gz
bzip2 ile sıkıştırılmış dosyalar : .bz2
bzip2 ile sıkıştırılmış tar arşivi : .tar.bz2

Bunun dışında yine Windows'ta kullanılan sıkışmamış ses dosyaları olan (.wav) dosyaları gibi pardus'ta (.au) dosyaları da aynı iş için kullanılır. Tabi (.wav) dosyaları yine Pardus'ta kullanılabilir.

Sıra geldi Office dosyalarına. Yine Microsoft Office'ile oluşturulan (.doc) , (.xls) , (.ppt) , (.pps) dosyalarını Pardus'ta OpenOfis yardımı ile kullanabilirsiniz. Bunlara ek olarak Open Office sayesinde Pardus'ta çoğunlukla daha farklı dosya uzantılarını göreceksiniz.

Bunlarda ;

OpenOffice.Org Kelime İşlemci (Writer) : .sxw - (Microsoft Office Word formatı olan .doc yazı belgesi gibi)
OpenOffice.Org Hesap Tablosu (Calc) : .sxc - (Microsoft Office Excel formatı olan .xls hesap tablosu belgesi gibi)
OpenOffice.Org Sunu (Impress) : .sxi - (Microsoft Office PowerPoint formatı olan .ppt ve .pps sunum proje ve belgeleri gibi)
OpenOffice.Org Veri Tabanı (Base) : .odb - (Microsoft Office Access formatı olan .mdb veritabanı belgesi gibi)

Peki Winows'ta kullanılan standart sıkışmamış resim dosyası olan (.bmp) için durum ne? Tabi bu formatı da Pardus'ta kullanabilirsiniz ama bunun Pardus'ta asıl karşılığının (.xpm) olduğunu göreceksiniz.

Peki Windows'ta birçok program kurulurken system'in içine atılan (.dll) dosyaları gibi dosyalar pardus'ta yok mu? (.dll) dosyaları yapısı gereği Windows'a özgü kütüphane dosyalarıdır. Pardus'ta ise (.so) dosyaları bu amaçla kullanılan dosyalardır.

Windows'ta birçok programın yapılandırma için kullanmış olduğu (.inf) dosyalarında durum ne mi? Oda aslında bir Windows dosya formatıdır. Pardus'ta onun yerine (.conf) dosyaları aynı iş için kullanılır.

Bunun dışında Windows'ta normal ayarlar ile göremediğimiz gizli dosyalar vardı. İşte onların gizliliğini Pardus'ta dosya niteliklerinden değil, dosya isminin başına konmuş olan noktadan anlıyoruz. Örnek : (.hakamaka) Yanlız dikkat edin burada hakamaka dosya uzantısı değil. Çünkü noktadan önce belirtilmiş başka herhangi bir isim yok.

Ve ek olarak Windows'ta kullanılan birçok programın muadilini Pardus'ta bulabilirsiniz.

Bunlar;

--------------------------
Pardus - Windows
--------------------------
Kword -> Wordpad
KolourPaint -> Paint
AmaroK -> Windows Media Player
Xmms -> Winamp
K3b -> Nero
Krec -> Ses Kaydedicisi
Kmail -> Outlook Express
Krdc -> Uzak Masaüstü Bağlantısı
Konqueror -> Internet Explorer
Konqueror -> Dosya Yöneticisi
Kwrite -> Notepad
KPPP -> Çevirmeli Ağ Aracı
Kopete, Amsn -> MSN Messenger
Gaim -> Gaim
Skype -> Skype
Pisi-kga -> Program Ekle Kaldır
Tasma , KDE Kontrol Merkezi -> Denetim Masası
Kmag (Ekran Büyüteci) -> Büyüteç
KCalc (Hesap Makinesi) -> Hesap Makinesi
KFax , KFaxView (Fax Görüntüleyici) -> Faks Konsolu
KDE Adres Defteri, Kontact (Daha Gelişmiş) -> Adres Defteri
ProcessTable (KDE Sistem İzleyici) Kısayolu CTRL+ESC , Ksysgourd (Daha Detaylı) -> Görev Yöneticisi
QTparted (Disk Bölümleyicisi) -> Disk Yönetimi (Bilgisayar Yönetiminin İçinde)
KSystemlog (KSistemGünlüğü) -> Performans Günlükleri ve Uyarılar (Bilgisayar Yönetiminin İçinde)
----------------------------------------------------

Windows'ta kullanılan Administrator yani yönetici kullanıcı yerine Linux'ta root yönetici kullanıcısı vardır.

Pardus'ta da windows'ta olduğu gibi başlangıçta yönetici gizli kullanıcıdır. Eğer istenirse açılması gerekir. Ama bu pek tavsiye edilmiyor. Zira yönetici olarak yapmamız gereken işleri x pencere sunucusunu kullanmadan da konsol ekranından yapabilmekteyiz.

Windows'ta gelişmiş haklara sahip olmak için gerekli olan yönetici kipinde bir kullanıcı olmak yerine Linux'ta yapacağın işlem sırasında kullanacağın komutun başına sudo ekleyerek yönetici kipini gerektiren tüm işlemleri yapabilirsiniz. Ya da birden fazla kabuk penceresinden(Windows'taki MS-Dos komut istemi) birinde(X sunucu ekranında yani pencere ekranında CTRL+ALT+F1 ya da F2 bu şekilde F6 tuşlarına basarak 6 Farklı kullanıcı ile konsol hesabını çalıştırabilirsiniz) root olarak işleminizi kabuk'ta da yapabilirsiniz.

Konsol ekranında dikkat etmeniz gereken önemli şeylerden biri $ işareti. Bu işaret sizin normal bir kullanıcı, # işareti ise sizin root yani yönetici kullanıcı olduğunuzu gösterir. Eğer $ işareti ile belirtilmiş normal kullanıcı kipinden root yani yönetici kullanıcı kipine geçmek isterseniz su komutunu vermeniz, kullanıcı adı olarak root şifre olarakta Pardus'un kurulumunda ayarlamış olduğunuz root şifresini yazmanız durumunda # işaretini göreceksiniz. Yani artık root kipindesiniz.

Birde ~ işareti sizin Ev Dizininde olduğunuzu gösterir.

Size çok işinize yarayacağını bildiğim için kabuk ekranında kullanılan komutları öğrenmenizi tavsiye ederim.

Bu niye bu kadar önemli diyebilirsiniz ama pencereler ile anlatılması çok uzun sürecek işlemleri arkadaşınızın size verdiği üç satırlık bir kod ile basitçe halledebileceğiniz için desem beni anlamış olursunuz sanırım. Tabi bunun bir nedeni de Pencere sisteminde o anki kullanıcıyı değiştirmeden yönetici işlemlerini yapabilmek. Zira bunun sağlayacağı güvenlik ve kolaylık yadsınamaz.

Sıra geldi Windows'ta alışmış olduğumuz temel bazı klasörler ve kısayollar için yaklaşık olarak Pardus'ta denk düştüğü karşılıklara.

Bu noktada öncelikle açıklamam gereken birşey var. Pardus'ta Windows'ta olduğu gibi C: yada D: gibi harddisk bölümleri bulacağınızı sanıyorsanız yanılıyorsunuz. Zira Pardus'ta bütün dosyalar tek bir dizin hiyerarşisinde tutulur. Windows kurulu bölümlerinize Pardus'ta ana dizindeki yani / dizinindeki media klasörünün içinde hda1, hda2 gibi isimler alan klasörlerin içinden erişebilirsiniz. Unutmadan şunuda belirteyim Windows'ta olanın aksine Pardus her harddisk bölümünü sadece o bölüme erişilmek istendiğinde ilk kez çalıştırır ve sonraki denemelerde bu ilk erişimden gelen tampon bilgilerle bu disk bölümüne daha çabuk erişir.

Şunu özellikle belirtmek gerekir. Linux, Windows'tan farklı bir dizin hiyerarşisi izler. Nasıl derseniz. Windows'ta genellikle yüklenen programlar program files klasörü altında saklanırken Pardus'ta durum size çok daha karışık gözükecektir. Pardus'ta bir programın dosyaları aynı türdeki dosyaları saklayan gerekli klasörlere dağıtılır. Bu şekilde aradığınız bir yerelleştirme dosyasını yani programın Türkçe çalışması için yapılmış çeviri dosyasını, programın kullandığı kütüphane dosyasını yani Windows'taki (.dll) Pardus'taki (.so) dosyası ve bunun gibi belirli bir amaç için kullanılan dosyaları yerleştirilmiş oldukları kendine özgü klasörin içinde bulabilirsiniz.

Bu yapı size başlangıçta biraz karışık gelecektir ama zamanla işlerinizi daha da kolaylaştırdığını anlayacaksınız.

Başlangıç olarak masaüstünde bulunan Bilgisayarım klasörünün yerini Pardus'ta Sistem klasörü alır.

Yine masaüstünde bulunan diğer bir klasör olan Geri Dönüşüm Kutusu'nun bir benzeride Pardus'ta Çöp olarak yer almaktadır.

Şu ünlü Başlat çubuğunun yerini ise Pardus'ta yine Pardus isimli bir çubuk almaktadır.

Masaüstünde bulunan Sistem klösürünün içinde, Depolama Ortamı(yani harddiskler ve cd sürücüler gibi ortamlar), Başlangıç Dizini, Çöp(yada Windows'tan hatırladığınız Geri Dönüşüm Kutusu), Kullanıcı Dizinleri ve Uzak Yerler bulunur.

Windows'ta kurulu bölümün ana dizininde bulunan Documents and Settings klasörünün yerini Pardus'ta büyük oranda Ev Dizini (harddiskin içinden erişmek istediğinizde bu dizini home ismiyle görürsünüz) alır. Ancak yönetici yani root dosyaları ayrıcalıklı olarak yine root isimli dizinde yer alır.

Şimdi gelelim Program Files klasörünü yaklaşık olarak Pardus'ta ne temsil ediyora. Bu klasör ana dizindeki usr klasörüdür. Ama onun içide Windows'a göre karışıktır.

Sanırım Windows klasörünün Pardus'ta yaklaşık bir karşılığı bile olmadığını söylememe gerek yok. Dediğim gibi her dosya kendi tipindeki dosyaların olduğu dizinde yer almakta.

Pardus'ta (.so) yani kütüphane dosyaları diğer bir değişle Windows'ta bulunan (.dll) dosyalarının benzerleri lib ve usr/lib dizinlerinde yer alır.

Windows'ta bulunan CONFIG.SYS ve AUTOEXEC.BAT gibi sistem açılışı ve pencere sisteminin düzenini etkileyen dosyaların yer aldığı dizin ise etc dizinidir.

Programların dil dosyaları ise Pardus'ta usr/share/locale dizininde saklanır.

Açılış seçeneklerinin ve Linux çekirdeğinin yer aldığı dizin boot dizinidir.

Geçici dosyaların yer aldığı dizinde Pardus'ta tmp ve /var/tmp dizinidir.

Ek olarak Konsol ekranındaki komutların saklandığı dizin bin ve sbin dizinleridir.
----------------------------------------------------
Şimdilik bu kadar devamı gelecek...

Windows'tan merak ettiğiniz başka konular olursa buraya yazabilirsiniz.

Not: Hatam olursada beni düzeltin lütfen.
-------------------
Windows Programlarının Linux Karşılıkları
(http://www.pardus-linux.org/forums/viewtopic.php?p=989#989)

Bilgisayara Hem Windows Hemde Pardusu Birarada Kurmak
(http://www.pardus-linux.org/forums/viewtopic.php?t=880)
-------------------------------------------------
-------Pardus Başucu Adresleri------
-------------------------------------------------
http://www.pardus.org.tr/ (Pardus Resmi Sitesi)
http://www.uludag.org.tr/ (Pardus Ulusal Dağıtım Resmi Sitesi)
-
http://www.pardus-wiki.org/ (Pardus Ansiklopedisi)
-
http://www.pardus-linux.org/ (Pardus Tartışma ve Öğrenme Forumu)
-
http://www.belgeler.org/ (Linux ile ilgili birçok Bilgiyi bulabileceğiniz Temel Kaynak)
-
http://sanat.uludag.org.tr/ (Pardus Temaları, Sesleri ve Duvar kağıtlarını bulabileceğiniz adres)
------------------------------------------
------Pisi-kga Destekli Depolar------
------------------------------------------
http://paketler.uludag.org.tr/pardus-devel/pisi-index.xml (Resmi Geliştirici Deposu)
http://paketler.uludag.org.tr/pardus-1.0/pisi-index.xml (Resmi Son Kullanıcı Deposu)
http://ahmet.fasafiso.org/pardus/pisi-index.xml (Pardus Gayriresmi Kullanıcı Deposu)
-------------------------------------------------------
-------Pisi-kga Desteği Olmayan Depolar-------
-------------------------------------------------------
http://pardus.hostprizma.com/ (Pardus Gayriresmi Kullanıcı Deposu)
----------------------------
-----Paket Listeleri-----
----------------------------
http://paketler.uludag.org.tr/ (Pardus Paketleri)
http://paketler.uludag.org.tr/sources.html (Kaynak Paket Listesi)
-----------------------------
-----Kaynak Deposu-----
-----------------------------
http://svn.uludag.org.tr/ (Paketlenmemiş-pisi haline getirilmemiş- Kaynak Deposu)
--------------------
http://bugs.uludag.org.tr/ (Pardus Hata Bildirim Sitesi)
-
http://liste.uludag.org.tr/ (Uludağ Mail Listeleri)
-
http://gezegen.uludag.org.tr/ (Pardus Geliştiriciler Gezegeni)
-
http://www.pardus-dergi.org/ (Pardus e-Dergi)

PlayOnLinux (Windows'da Oynadığınız Oyunları Linux Tabanlı İşetim Sistemlerinde de Oynayın)

Uzun yıllar Windows kullandınız. Sonra, bir şeyler oldu. Tıpkı çalışan bir saatin sadece zamanı göstermesini yeterli bulmayıp içini açma ve merakınızı giderme isteği gibi, kullandığınız işletim sisteminin de temellerini incelemek ve kurcalamak istediniz. Bir şekilde Linux'la tanıştınız ve bunu yapabileceğinizi fark ettiniz. Peki bu nereden temin ediliyor? Nasıl yani? İnternet'ten indirilebiliyor mu, hem de yasal bir biçimde? Çok şaşırdınız. Hemen sisteminize bir Linux dağıtımı kurdunuz. Başlarda alışkanlıklarınızı yenmek biraz zor olabilir, ama buna değecek. Üstelik birçok yerde Linux'un Windows'tan daha güvenli olduğuna ilişkin yazılar okudunuz. Biraz vakit geçti ve bir karar verdiniz; Windows'u sisteminizden uçuracaksınız ve artık sadece bu Linux dağıtımıyla yolunuza devam edeceksiniz. Ama bir dakika! Siz aynı zamanda bilgisayar oyunu da oynamayı seven bir kullanıcısınız. Peki, Windows'un o meşhur oyunlarını Linux'ta nasıl oynayacaksınız?

Masaüstü bilgisayarlarda oyun piyasası ne yazık ki Microsoft ve Windows üzerine kurulu. Çünkü Windows'un dünya genelinde halen birçok bilgisayarda kullanıldığı bir gerçek. Bu durum aslında dünyada en çok oynanan oyunların, birkaç istisna hariç, Linux için geliştirilmediğinin bir yanıtı.

Quake ve Doom serisinin geliştirici ekibi “id Software”, Unreal Tournament'ın geliştirici ekibi “Epic Games” ve birkaç geliştirici topluluğu, oyunlarının Linux sürümlerini de piyasaya sürüyor. id Software gibi adını sağlam harflerle oyun dünyasına kazımış  ve özgür yazılıma destek veren geliştirici toplulukları olsa da, ne yazık ki tek başlarına yeterli değiller. Oyunlarını değişik platformlar için geliştiren ve dağıtan diğer ekipler ise getirisinin ne olacağını halen bilmediklerinden, Linux platformuna bugüne kadar çok sık el sürmediler. Peki ya ben RPG hastası bir oyuncuysam ve Baldur's Gate oynamak istersem ne olacak? O gün İstanbul'un dar sokaklarında park etmesini bilmeyen uyuz şoförlere inat GTA 3'te arabaları bazuka ile havaya uçurmak istersem? Ya da biraz da sakinleşmek için kız arkadaşımla karşılıklı Worms World Party oynamayı tercih edersem, bu oyunların Linux sürümlerini bulabilecek miyim? Gecenin kör bir saati kalkıp arkadaşlarımla beraber World of Warcraft'ta PvP yapabilecek miyim?

İşte tam bu noktada bir takım uygulamalar devreye giriyor. Linux'ta Windows uygulamasının birçoğunu çalıştırmaya yarayan uygulamalar arasında en çok bilineni Wine (Wine is not an emulator). Wine, Windows 3.1 üzerinde çalışan uygulamaları Linuxta çalıştırabilmek amacıyla geliştirilmeye başlanmış ve şu an Windows XP uygulamalarının büyük bir çoğunluğunu çalıştırıyor. Aslında Transgaming's Cedega ve CrossOver Games gibi ücretli alternatiflerinin temelini oluşturan Wine, artık oyunlar konusunda da ücretli alternatifleri kadar kararlı ve hızlı.

Windows uygulamalarının büyük bir kısmını Windows kullanmadan çalıştırabilmek sizi çok şaşırtmasın. Üstelik ne lisanslı Windows için cüzdanın içini boşaltıyoruz ne de virüs tehlikesi yaşıyoruz. Tüm bunlara rağmen gene de oyunları oynarken bir takım sorunlar yaşayabilirsiniz çünkü Windows oyunların kaynak kodları kapalıdır ve bu da Linux kullanıcılarının işini zorlaştırır. Neyse ki, Wine için hazırlanmış ve rahat bir görsel arayüze sahip bir yazılım var; PlayOnLinux...

PlayOnLinux nedir? Yenir mi?

PlayOnLinux sisteminize kurulurken Wine'ın bilgisayarınızda kurulu olmasını isteyecektir. PlayOnLinux, içeriğindeki Wine betiklerini kullanır ve bu süreçte sizi konsolla ilişkiye sokmaz. Söz konusu betikleri internetten güncelleyerek bilgisayarınıza indirir ve anlaşılabilir bir görsel arayüz ile size aslında Wine ile oyun oynatır. Eğer bir Pardus kullanıcısıysanız sorun değil; Paket Yöneticisi'nden kurabileceğiniz PlayOnLinux, başta Wine olmak üzere ihtiyaç duyduğu diğer paketleri de otomatik kuracaktır.

Wine'ı biraz kurcalayan ve İnterneti alt üst eden kullanıcılar bilir ki; konsoldan wine dosyaadı.exe komutu vermek her zaman tek başına yeterli değildir ve değişik parametreleri kullanmanız gereken zamanlar da olmuştur. PlayOnLinux'un güzelliği tam bu noktada başlıyor; bilgisayarınıza kurmak istediğiniz oyunların betik dosyalarını internetten indiriyor ve size görsel bir arayüz ile kurulumda yardımcı oluyor. Tek yapmanız gereken yönergeleri dikkatlice okumak.

Desteklediği oyun listesine gelince... Listede yer alan oyunların sayısı uygulamanın geliştiricileri kadar gönüllülerin katkısına da bağlı. Örneğin sizin yazdığınız bir betik forumlarda iyi bir yorum alırsa, PlayOnLinux'un desteklediği oyunlar listesinde yer alabilir. Şu an destekledikleri arasında: Age of Empires II, Age of Wonders, Baldur's Gate II, Call Of Duty II, Command And Conquer 3: Tiberium Wars, Dark Messiah Of Might And Magic, Warhammer 40K: Dawn of War, Diablo II, GTA II ve GTA III, Guild Wars, The Elder Scrolls IV: Oblivion, Warcraft III, World Of Warcraft ve daha birçok oyun var ve her güncellemeyle yenileri gelmeye devam ediyor!

Peki ama nasıl?

Öncelikle PlayOnLinux'u sistemimize kurmamız lazım. Eğer Paket Yöneticisi'nde Katkı Deposu da listeye ekliyse, PlayOnLinux'u bulmak ve kurmak konusunda bir sıkıntı yaşayacağınızı sanmıyorum. PlayOnLinux'u ilk açtığınızda sizi "İlk Kullanım Sihirbazı" karşılar ve güncellemeleri indirir. Sabırlı olun çünkü bu işlem biraz uzun sürebilir. Ardından Microsoft yazı tiplerini bilgisayarınıza indirir. Sonrasında da ekran kartı sürücülerinizin kurulu olup olmadığı sorgular, eğer sürücüleriniz kurulu değilse kurmanız için uyarır.

Eğer ekran kartı sürücülerini kurmamışsanız, oyunları hızlı oynayabilmeniz için kurmanız gerekecek.

Ardından karşınıza çıkan pencerede, Çalıştır, Kur, Kaldır, Depoyu Güncelle ve Otomatik Çalıştır düğmelerinin hemen altında Uygulamalarım ve Sohbet sekmelerini göreceksiniz. Menü çubuğunda ise Araçlar düğmesi altında “Wine'ı Yapılandır”, “Kayıt Düzenleyici” ve “Windows Benzetimini Güncelle” gibi henüz herhangi bir oyun kurulmadan etkinleşmeyen seçeneklerin yanı sıra, İnternetten indirilebileceğiniz ve sisteminizde kurulu olan Wine sürümlerini görebileceğiniz "Wine Sürümlerini Yönet", tüm Wine uygulamalarını tek bir hamlede sonlandırmanızı sağlayan "Wineserver Süreçlerini Sonlandır", PlayOnLinux listesinde yer almayan kurulum betiklerini çalıştırmanız için "Gayri Resmî Betikleri Çalıştır" ve pek ihtiyacımız olmayacak olsa da konsola erişebilmemiz için "PlayOnLinux Hata Ayıklayıcı" gibi seçenekler bulunmakta. “Ayarlar” penceresinde “Genel” sekmesinde ön tanımlı web tarayıcınız ve konsol tercihlerinizi yapabilir, “Sohbet” sekmesinde IRC sohbet tercihlerinizi düzenleyebilir, “Internet” sekmesinde çevrimdışı oturumu etkinleştirebilir ya da proxy ayarlarınızı yapabilir, “Erişilebilirlik” sekmesinde PlayOnLinux'un kullanacağı Wine sürümünü belirleyebilir, “Sistem” sekmesinde sistem bilgilerine erişebilir ve “Eklentiler” sekmesinde de PlayOnLinux'un web sitesinden indirebileceğiniz faydalı eklentileri etkinleştirebilirsiniz.

İşte PlayOnLinux'un basit görsel arayüzü bundan ibaret.

O zaman başlayalım!

PlayOnLinux ile sisteminize oyun kurabilmeniz için öncelikle bir İnternet bağlantınız olmalı. Çünkü PlayOnLinux, bazı oyunları sadece CD veya DVD'lerden kurmuyor, İnternet'ten indirilebilir eklentilerin de kurulup kurulmayacağını soruyor ya da GTA2, Guild Wars gibi internetten ücretsiz indirilebilen ve kurulabilen oyunları internetten indirerek sizi CD bulmak derdinden kurtarıyor. Hazır isimleri geçmişken söylemekte fayda var; GTA2 uzun bir süredir internetten ücretsiz ve yasal olarak dağıtılmakta. Guild Wars ise World of Warcraft gibi MMORPG ve oynanabilmesi için belli bir ücret karşılığı oluşturabileceğiniz bir kullanıcı hesabıyla oynanabilen bir oyun olmasına karşın kurulum dosyası da gene oyunun geliştiricileri tarafından internetten sunuluyor.

Desteklenen oyunlar listesinden Diablo Iıyi seçip kuruluma başlıyoruz.

Kurulum sürecinden bahsetmeden önce, oyunların korsan kopyalarında bazı sorunlar yaşanabileceğinizi şimdiden söylemek isterim. Kuruluma dönecek olursak; arayüzde göreceğiniz “Kur” düğmesine bastığınızda, karşınıza kurabileceğiniz oyunların ve diğer uygulamaların listesi çıkar. Nasıl olduğunu anlatabilmek için listeden bir oyun seçiyorum; Diablo II. Karşıma çıkan ilk pencerede bana bu oyunu geliştiren ekibin adını, varsa oyunun İnternet adresini, kurulum betiğini yazanın adını ve oyunun Ev Dizini altında kurulacağı dizini ("~/.PlayOnLinux/wineprefix/DiabloII" şeklinde) gösterir.

İkinci adımda CD/DVD sürücümüzün kök dizin altında bulunduğu dizini sorar (örneğin benim bilgisayarımda "/media/sr0" dizini altında). Bir sonraki adımda ise gerekli Wine ön eki hazırlanır ve karşıma CD/DVD içerisindeki kurulum uygulaması çıkar. Buradan sonrası, oyunun Windows üzerindeki kurulumundan farksız. Benim tavsiyem oyunun kurulacağı dizin üzerinde hiç bir değişiklik yapmamanız çünkü zaten Ev Dizini'ndeki ".PlayOnLinux" dizini silinmediği sürece tüm ayarlarınız ve kayıtlarınız burada yer alacak!

Kurulumda örnek olarak seçtiğimiz Diablo II'nin kurulumunun son aşamasında PlayOnLinux bize oyunun bağlantısını (yani kısayolunu) masaüstüne eklenmesini isteyip istemediğimizi soruyor ve istediğimiz yanıtı verdikten sonra da kurulum bitiyor.

Bir oyunu sistemimize kurduğumuza göre, arayüzün menü çubuğunda Araçlar düğmesi altında yer alan ve üç paragraf yukarıda bahsettiğimiz o açılmayan üç seçenek hakkında da konuşabiliriz. Listedeki oyunu seçip, menü çubuğunda Araçlar düğmesinin altında yer alan "Wine'ı Yapılandır" tuşuna bastığınızda, aslında bildiğiniz Wine yapılandırmasını göreceksiniz. Aradaki fark ise yapacağınız ayarların PlayOnLinux'ta sadece seçili oyunu etkilemesi. Örneğin, GTA2'yi Windows 98 kipinde çalıştırabilirken World of Warcraft'ı Windows XP kipinde oynayabilirim. Bunu Wine'da da yapmak bir şekilde mümkün ama konsolla uğraşmak istemiyorsanız endişelenmeyin, PlayOnLinux bunu sizin için yapıyor. Menü çubuğunda Araçlar düğmesinin altında yer alan ikinci seçeneğimiz "Kayıt Düzenleyici" ise Windows'ta oldukça hassas bir uygulama olan "regedit"in ta kendisi. Regedit, eğer ne yaptığınızı bilmiyorsanız, Windows'a zarar verebileceğiniz bir uygulama. PlayOnLinux'ta bu uygulamaya erişime izin verilmiş çünkü bazı oyunları Linux'ta oynayabilmeniz için gerçekten de bu uygulama gerekebiliyor. Yine debu size genelde gerekecek bir uygulama değil. Eğer ne yaptığınız hakkında bir fikriniz yoksa bu seçenekten uzak durun derim. Son seçeneğimiz "Windows Benzetimini Güncelle" ise kimi durumlarda yaptığınız değişikliklerin geçerli olabilmesi için gerekiyor.

İşte karşınızda sorunsuzca çalışan Diablo II

Oyunumuzu kurduk, önceden ne olduğuna göz atamadığımız üç seçeneğe de göz attık. Şimdiyse sıra, oyunumuzu oynayabilmemiz için Windows oyunlarının ihtiyaç duyduğu DirectX'in kurulumuna. Uygulamalar listesinde "Diğer" kategorisinde yer alan DirectX'in PlayOnLinux'a kurulabilir en güncel sürümü DirectX 9. Bunu da indirdikten sonra artık oyunu oynamamıza hiç bir engel kalmayacak. Hatta pek kullanışlığı olmadığını itiraf etsem de aynı anda iki oyunu birden açabilirsiniz.

Canınız çok sıkılırsa aynı anda iki oyun birden çalıştırın ve bir anda sıkılmakta haksız olduğunuzu anlayın.

PlayOnLinux ile denediğim oyunları buraya yazmakta fayda görüyorum. Her ne kadar Call of Duty II'yi yerel ağ üzerinden oynamayı çok sevsem de henüz deneyemedim. Ancak Diablo II, GTA2, Grand Theft Auto III, Guild Wars, Half-Life (ve dolayısıyla Counter Strike v1.5), Star Wars: Jedi Outcast, Starcraft, Wacraft III, The Elder Scrolls III – Morrowind, World of Warcraft ve Worms World Party benim oynadığım ve çalıştığını garanti edebildiğim oyunlar!

PlayOnLinux'un Wine'ın desteklediği tüm oyunları çalıştırması mümkün. Daha önce de söylediğim gibi, PlayOnLinux aslında Wine'ı kullanan ve sadece bizi basit bir görsel arayüzle karşılayan bir uygulama. Wine'ın İnternet sayfasındaki listye baktığım zaman ise yüzümüzü güldüren yeniliklerle karşılaşıyoruz. Call of Duty IV, Half-Life II, S.T.A.L.K.E.R. ve Team Fortress II gibi oldukça meşhur oyunların oldukça iyi bir performans ile çalıştırılabildiğini görüyoruz. Bunları PlayOnLinux'ta oynamamızı engel olan tek şey, henüz gönüllülerin bu betikleri henüz hazırlamamış olması. Bunlar da kısa sürede PlayOnLinux'un desteklediği oyunlar arasında girecektir! Eğer bir oyunu çalıştırmakta teknik sorunlar yaşarsanız İnternet'te ufak bir araştırma yapmaya alışmalısınız.

Hani sadece oyundu?

PlayOnLinux'un çalıştırabildiği uygulamalar listesine baktığınızda sadece oyunları görmeyeceksiniz. Dreamweaver 8, Flash MX, Google SketchUp, Internet Explorer 6.0, Safari, Microsoft Office 2003 ve Birkaç ufak uygulamanın daha Linux'ta kullanılabildiğine şahit olacaksınız. Çaktırmayın, Wine bir süredir Photoshop CS2'yi destekliyor!

Kapanış Sayfası!

Yazımın sonuna doğru geldiğimde söylenmesi gereken bir iki ufak nokta var. PlayOnLinux olsun, Wine olsun ya da TransGaming's Cedega olsun; sonuçta farklı bir platform için geliştirilen oyunlar oynayacağınızdan performans kayıpları yaşamanız olası. Ama bu illa yaşayacağınız anlamına da gelmiyor. Benim bilgisayarım, Diablo II'yi, Direct 3D seçeneği etkinleştirilmişken oynarken takıldığı için Direct 2D seçeneğine dönmek zorunda kalmıştım. Ancak aynı donanımdaki bir bilgisayarda, grafik ayarlarını abartmadığımız sürece, World of Warcraft da gayet rahat bir şekilde oynanabiliyordu.

Öte yandan, Windows oyunlarının hemen hepsi DirectX 9'un kurulu olmamasından dolayı sorunlu çalışabilirler ya da hiç çalışmyabilirler. Bu sebeple, her oyun için uygulamalar listesinden DirectX yamasını kurmanız gerekebilir.

Bir zamanlar eğitim hayatımın iki senesini oyunlar yüzünden kaybedecek kadar oyun hastası biriydim. Şu an o derece bir oyuncu olmasam da Linux'ta oyun oynayamamak yine can sıkıcı olabiliyordu. Ancak özgür yazılım dünyasında çareler tükenmediğinden buna bir çözüm bulundu ve artık popüler Windows oyunlarını sorunsuzca Linux üzerinden oynayabiliyoruz. Yaşasın özgür yazılım!

NOT:ALINTIDIR.